Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę Fundacji na bezczynność IPN stwierdził, że ewidentnie bezczynność miała jednak miejsce

Postanowieniem z 11 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie w sprawie wniosku Fundacji o dopuszczenie do udziału w sprawie indywidualnej w charakterze organizacji społecznej. Jednocześnie w uzasadnieniu swego orzeczenia sąd wskazał jednak, że do bezczynności takiej w sposób ewidentny doszło.

We wrześniu 2007 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka wystąpiła do Dyrektora Oddziału IPN w Warszawie z wnioskiem o dopuszczenie w charakterze organizacji społecznej do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie osoby, która ubiegała się o udostępnienie przez Instytut dotyczących jej archiwalnych dokumentów organów bezpieczeństwa państwa.

W sytuacji braku odpowiedzi na wniosek Fundacja skierowała do Prezesa IPN zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Prezes Instytutu wyznaczył Dyrektorowi Oddziału dodatkowy 7-dniowy termin na załatwienie sprawy. Jednakże i ten termin nie został dotrzymany. Helsińska Fundacja Praw Człowieka w styczniu 2008 r. zdecydowała się na wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność. Jak się okazało wniesienie skargi zbiegło się w czasie z wydaniem przez IPN postanowienia o odmowie dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu.

Instytut Pamięci Narodowej nie przekazał sądowi skargi Fundacji na bezczynność, uznając ją za bezzasadną. W związku z takim zachowaniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny nałożył na Dyrektora Oddziału IPN grzywnę w wysokości 3 tysięcy złotych za nieprzekazanie do sądu w ustawowym terminie skargi wraz z aktami postępowania i własnym stanowiskiem w sprawie.

W dniu dzisiejszym przed sądem administracyjnym odbyła się rozprawa, na której rozpoznana została skarga HFPC na bezczynność. Fundacja domagała się stwierdzenia, że mieliśmy do czynienia z sytuacją bezczynności - wobec dokonania czynności, której dotyczyła skarga, pełnomocnik Fundacji cofnął wniosek o nakazanie organowi administracji dopełnienia czynności, z którą pozostawał w zwłoce.

Pełnomocnik Dyrektora Oddziału IPN w Warszawie podnosił natomiast, że w ubiegłym roku na warszawski oddział Instytutu została nałożona tak duża ilość zadań, że przy ograniczonej ilości pracowników sytuacja taka prowadzi do powstawania zaległości w załatwianiu spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny co prawda odrzucił skargę Fundacji ze względów formalnych - organ w międzyczasie dopełnił czynności, z którą pozostawał w zwłoce, wydając postanowienie o odmowie dopuszczenia HFPC do udziału w sprawie - jednakże w uzasadnieniu postanowienia sąd zrobił to, czego domagała się Fundacja. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie w sposób ewidentny mieliśmy do czynienia z sytuacją bezczynności i poważną zwłoką w załatwieniu sprawy, a tym samym napiętnował postępowanie Instytutu Pamięci Narodowej. Sąd wskazał również, że duża ilość zadań i ograniczone zasoby kadrowe w żaden sposób nie usprawiedliwiają nieterminowego załatwiania spraw przez organ administracji.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka ma nadzieję, że Instytut Pamięci Narodowej w sposób poważny potraktuje stanowisko sądu administracyjnego i zadba o terminowe rozpoznawanie spraw dotyczących nie tylko Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, ale każdej jednostki, na przykład ubiegającej się o udostępnienie dotyczących jej dokumentów komunistycznych organów bezpieczeństwa.