Sąd Okręgowy w Warszawie: prof. Mirosław Wyrzykowski złożył zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne

W dniu 14 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę zgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego złożonego przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego prof. Mirosława Wyrzykowskiego. Sąd orzekł, że lustrowany złożył w listopadzie 2007 r. zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne.

Prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego w Warszawie wystąpił do sądu z wnioskiem o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania lustracyjnego w stosunku do prof. Mirosława Wyrzykowskiego oraz stwierdzenie, że złożył on niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, nie ujawniając w nim, że przez okres 2 lat był pracownikiem Wyższej Szkoły Oficerskiej MSW w Legionowie. W ocenie oskarżyciela szkołę tę należy uznać za organ bezpieczeństwa państwa, jako centralną instytucję Służby Bezpieczeństwa MSW. Prokurator wnosił o orzeczenie 3-letniego zakazu sprawowania funkcji publicznych oraz pozbawienie na ten sam okres prawa wybieralności na urzędy obsadzane w drodze wyborów powszechnych.

Lustrowany nie kwestionował tego, że w latach 1977-1979 był wykładowcą prawa administracyjnego w Wyższej Szkole Oficerskiej MSW w Legionowie, zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na stanowisku adiunkta w wymiarze połowy etatu. W jego jednak ocenie szkoła ta nie stanowi organu bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy lustracyjnej, a więc nie musiał on ujawniać faktu zatrudnienia w niej w oświadczeniu lustracyjnym. Ustawa nie wskazuje bowiem ani wprost, ani pośrednio na tę szkołę jako organ bezpieczeństwa państwa.

Obrońcy lustrowanego wskazywali na racjonalność ustawodawcy, który jeśli chciałby zamieścić w katalogu organów bezpieczeństwa państwa WSO MSW w Legionowie uczyniłby to wprost, zwłaszcza w sytuacji, w której świadomy był określonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, jeśli chodzi o status Akademii Spraw Wewnętrznych, zbliżony do statusu szkoły w Legionowie. Podkreślali oni również, że wbrew temu, co twierdzi prokurator, WSO w Legionowie nie była centralną instytucją Służby Bezpieczeństwa w rozumieniu ustawy, a tym samym nie można nadawać jej statusu organu bezpieczeństwa państwa.

Spór w istocie dotyczył okoliczności prawnych, a nie faktycznych, nie wymagał więc przeprowadzenia skomplikowanego postępowania dowodowego. Dlatego też sądowi udało się na jednym terminie rozprawy przeprowadzić przewód sądowy, wysłuchać strony, a ponadto wydać i ogłosić orzeczenie.

W ustnych motywach orzeczenia stwierdzającego zgodność z prawdą złożonego oświadczenia lustracyjnego, sąd wskazał, że argumentacja prezentowana przez prokurator pozostaje w sprzeczności z zasadami wykładni aktów prawnych. Sąd podzielił całkowicie ocenę prawną dokonaną przez Sąd Najwyższy w uchwale z 20 czerwca 2000 r., sygn. akt I KZP 15/00, jeśli chodzi o wykładnię pojęcia organów bezpieczeństwa państwa oraz centralnych instytucji Służby Bezpieczeństwa zaliczanych do katalogu tychże organów. Wykładnia dokonana została na gruncie starej ustawy, lecz zachowuje ona swą aktualność wobec prawie stuprocentowego powtórzenia w ustawie lustracyjnej z 2006 r. katalogu organów bezpieczeństwa państwa, który znajdował się w ustawie z 1997 r.

Sąd wskazał, iż Wyższa Szkoła Oficerska MSW w Legionowie nie może zostać uznana za organ bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 3 ustawy lustracyjnej, gdyż nie stanowiła instytucji centralnej SB MSW, która uległa likwidacji w momencie powołania Urzędu Ochrony Państwa, tj. w dniu 10 maja 1990 r., ani jej poprzedniczki. Szkoła zlikwidowana została bowiem już w 1989 r. bez wskazywania jakichkolwiek jej następców prawnych. Stąd bezprzedmiotowe są rozważania odnośnie do tego, czy była ona instytucją centralną SB.

Argument o racjonalności ustawodawcy w ocenie sądu przemawia za wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy. Zaprezentował on w swej uchwale z 2000 r. określony sposób rozumienia przepisów ustawy lustracyjnej z 1997 r. Takie same zapisy powtórzył ustawodawca w ustawie lustracyjnej z 2006 r. Dlatego też przyjąć należy, że racjonalny ustawodawca wprowadzając nową regulację zapoznał się z dorobkiem orzeczniczym SN. Nie odszedł on jednak od formuły wcześniej przyjętej, a zatem zaakceptował ją. Do katalogu organów bezpieczeństwa państwa dodał wprost Akademię Spraw Wewnętrznych, mógł więc sformułować pozostałe przepisy w inny sposób.

Proces obserwowany był przez przedstawiciela Sekcji Polskiej Międzynarodowej Komisji Prawników, International Bar Association oraz Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Orzeczenie jest nieprawomocne. Sąd sporządzi z urzędu jego pisemne uzasadnienie i doręczy je stronom, które w ciągu 14 dni od doręczenie będą mogły wnieść apelację do Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

Zobacz również: Sąd Okręgowy w Warszawie wszczął postępowanie lustracyjne wobec Sędziego Trybunału Konstytucyjnego prof. Mirosława Wyrzykowskiego