NSA oddalił skargę kasacyjną Joanny P. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia przez IPN

Wyrokiem z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1720/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 352/09, w którym sąd ten stwierdził, że Prezes IPN nie naruszył prawa odmawiając skarżącej wydania zaświadczenia stwierdzającego czy dane osobowe jej zmarłej matki tożsame są z danymi znajdującymi się w katalogu ewidencyjnym, funkcjonującym w Internecie jako tzw. lista Wildsteina.

Prezes IPN odmówił wydania zaświadczenia wskazując, że art. 29 a ustawy o IPN zezwala jedynie na wydanie zaświadczenia na żądanie osoby żywej odnośnie do tożsamości jej danych osobowych z danymi znajdującymi się w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa oraz innych osób, udostępniony w IPN od dnia 26 listopada 2004 r.

Skarżąca oraz Helsińska Fundacja Praw Człowieka argumentowały natomiast za tym, że zaświadczenie, o które zwróciła się strona może zostać wydane na podstawie ogólnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących tryb wydawania zaświadczeń. Podnoszono jednocześnie argument, iż z jednej strony katalogu ewidencyjnego nie można uznać za dokument organów bezpieczeństwa państwa, gdyż stworzony został w 2004 r., a więc po 31 lipca 1990 r., a więc nie dotyczą go jakiekolwiek ograniczenia przewidziane w ustawie o IPN. Z drugiej natomiast strony argumentowano, że ustawa o IPN w art. 43 ust. 1 w sposób stosunkowo szeroki odsyła do stosowania w postępowaniu przed organami IPN przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc również tych, które regulują wydawanie zaświadczeń.

Sąd w krótkich ustnych motywach uzasadnienia stwierdził, że dobrą stroną orzeczenia oddalającego skargę jest otwarcie przez nie drogi do wniesienia skargi konstytucyjnej. Sąd wskazał jednocześnie, że nie dysponuje on prawem badania zgodności ustaw z Konstytucją.

Ponadto w ocenie sądu art. 29a ustawy o IPN, regulujący tryb wydawania zaświadczeń odnośnie do tożsamości danych osobowych wnioskodawcy z danymi znajdującymi się w katalogu ewidencyjnym jest przepisem szczególnym wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących tryb wydawania zaświadczeń. Tym samym nie ma podstawy prawnej do wydania osobie najbliższej zaświadczenia stwierdzającego czy dane osoby zmarłej tożsame są z danymi znajdującymi się w katalogu.

Orzeczenie jest prawomocne i kończy postępowania przed sądami administracyjnymi.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka uczestniczyła w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w charakterze organizacji społecznej.