Kolejna skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie dotyczącej polskich instrumentów lustracyjnych

Prawnicy Programu „Prawa człowieka a rozliczenia z przeszłością" pomogli w sporządzeniu i wniesieniu do Trybunału w Strasburgu skargi w związku z niezapewnieniem przez Rzeczpospolitą Polską należytych instrumentów ochrony prawa do ochrony życia prywatnego osoby, której dane osobowe znalazły się na tzw. Liście Wildsteina.

Skarżący od momentu rozpoczęcia udostępniania dokumentów przez Instytut Pamięci Narodowej ubiega się o udostępnienie dotyczących go dokumentów. W marcu 2004 r. IPN poinformował go, że w zasobie archiwalnym Instytutu nie znaleziono dotyczących go dokumentów, dlatego nie może zostać przyznany mu status osoby pokrzywdzonej.

Kiedy w 2005 r. skarżący odnalazł swoje dane osobowe na tzw. Liście Wildsteina, wystąpił on do IPN o potwierdzenie, iż są to jego dane oraz o udostępnienie całości dotyczących go dokumentów. IPN wydał skarżącemu zaświadczenie potwierdzające tożsamość jego danych z danymi znajdującymi się na liście.

Kiedy w wyroku z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt K 31/04, Trybunał Konstytucyjny uznał, że do udostępnienia jednostce dotyczących jej dokumentów organów bezpieczeństwa państwa komunistycznego nie jest konieczne uzyskanie przez nią statusu osoby pokrzywdzonej skarżący ponownie złożył wniosek o udostępnienie wszystkich dotyczących go dokumentów. Tym razem Instytut odnalazł dotyczące go dokumenty. Potwierdzały one kilkukrotne spotkania skarżącego z funkcjonariuszami SB i niepowodzeniem zakończone plany pozyskania do współpracy. Jednakże z informacji uzyskanych od pracownika Instytutu wynikało, że skarżącemu nie zostały udostępnione wszystkie dokumenty.

Kiedy 15 marca 2007 r. weszła w życie nowa ustawa lustracyjna wprowadzająca poważna zmiany w ustawie o IPN, skarżący złożył ponowny wniosek o udostępnienie całości dotyczących go dokumentów.

Wyrokiem z dnia 11 maja 2007 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności szeregu przepisów ustawy lustracyjnej, między innymi tych, które ograniczały możliwość wszczęcia postępowania lustracyjnego w trybie tzw. autolustracji jedynie przez osobą publicznie pomówioną o współpracę z organami bezpieczeństwa, która przed wejściem w życie ustawy sprawowała funkcję publiczną.

Korzystając z takiego rozstrzygnięcia, skarżący w październiku 2007 r. wystąpił do sądu okręgowego o wszczęcie postępowania lustracyjnego w związku z publicznym pomówieniem go o współpracę z komunistycznymi organami bezpieczeństwa poprzez zamieszczenie jego danych na tzw. Liście Wildsteina. Jednakże sąd uznał, że nie mamy do czynienia z publicznym pomówieniem o współpracę. Ocenę tę podzielił sąd apelacyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lustracyjnego. Do postępowania tego w charakterze przedstawiciela społecznego włączyła się Helsińska Fundacja Praw Człowieka.

Jednocześnie decyzją z czerwca 2007 r. Dyrektor Oddziału IPN odmówił skarżącemu udostępnienia części dotyczących go dokumentów, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa IPN z sierpnia 2008 r. Skarżący przygotowuje skargę na obydwie decyzje do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Do postępowania przed organami IPN bezskutecznie próbowała włączyć się Helsińska Fundacja Praw Człowieka.

W opisanych okolicznościach skarżący zarzucił w skardze do ETPCz naruszenie przez Państwo Polskie naruszenie jego prawa do ochrony życia prywatnego, do skutecznego środka ochrony życia prywatnego przed właściwym organem państwowym oraz prawa do rzetelnego procesu (art. 8 Konwencji w związku z art. 13 Konwencji oraz art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji).