logo logo

Tu jesteś: Start
Aktualności archiwum newsów

 

17/01/2017
Skarga kasacyjna HFPC w sprawie ubezwłasnowolnienia całkowitego


Helsińska Fundacja Praw Człowieka i Pani B. przedstawiły Sądowi Najwyższemu skargi kasacyjne, w których kwestionują praktykę stosowania instytucji ubezwłasnowolnienia całkowitego.

W skargach kasacyjnych HFPC oraz Pani B. domagają się, aby Sąd Najwyższy ocenił, czy ubezwłasnowolnienie całkowite Pani B., osoby starszej z niepełnosprawnością, było proporcjonalne i zgodne z międzynarodowymi standardami ochrony praw osób
z niepełnosprawnościami. W obydwu sprawach pełnomocnikami pro bono w postępowaniu przed SN są prawnicy z kancelarii Wardyński i Wspólnicy.

Jak doszło do ubezwłasnowolnienia Pani B.

Pani B. jest osobą starszą z niepełnosprawnością psychiczną, która potrzebuje wsparcia
w codziennym funkcjonowaniu. Opiekę nad nią sprawuje w sposób prawidłowy jej wieloletnia przyjaciółka. Z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie zwrócił się do sądu prokurator (na wniosek członka rodziny Pani B.). Sąd Okręgowy w Warszawie uznał, że ubezwłasnowolnienie całkowite będzie zgodne z dobrem Pani B., bo potrzebna jest kontrola nad sprawowaniem opieki nad nią przez przyjaciółkę.

HFPC wstąpiła do postępowania i była stroną w sprawie. Sąd Apelacyjny w Warszawie nie uwzględnił apelacji złożonych przez HFPC oraz Panią B. i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie sądu I instancji.

Skargi kasacyjne

W skargach kasacyjnych podnoszone są dwa podstawowe zagadnienia: 1) czy ubezwłasnowolnienie całkowite powinno być orzekane w stosunku do osób, które wprawdzie spełniają jego kodeksowe warunki, ale jednocześnie są pod opieką osób najbliższych i ich interesy osobiste i majątkowe są w pełni zaspokojone 2) czy w przypadku żądania ubezwłasnowolnienia całkowitego sąd może orzec mniej inwazyjny środek – ubezwłasnowolnienie częściowe.

W skargach kasacyjnych podkreślono, że ubezwłasnowolnienie całkowite Pani B., która ma ustabilizowaną sytuację życiową, stanowiło nieproporcjonalną ingerencję w jej prawa i wolności. Zdaniem skarżących decyzja sądu naruszyła postanowienia ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych (Konwencji o ochronie praw człowieka oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych) a także gwarantowaną w Konstytucji RP wolność każdego człowieka, prawo do poszanowania życia prywatnego i możliwość decydowania o swoim życiu osobistym, a także prawo do poszanowania godności. W skargach zaznaczono, że pozbawienie zdolności do czynności prawnych klientki nie wpłynie na poprawę jej funkcjonowania, dlatego ubezwłasnowolnienie powinno być uznane za niepotrzebne i niecelowe.

„Ubezwłasnowolnienie nie może być remedium na problemy, które niesie za sobą podeszły wiek”

„W Polsce wzrasta liczba spraw o ubezwłasnowolnienie, co wiąże się m.in. z procesem starzenia się społeczeństwa. Około 90% spraw kończy się ubezwłasnowolnieniem całkowitym. Ten środek jest nadużywany, bo sądy stosują go często automatycznie na życzenie np. członków rodziny i rzadko badają, czy rzeczywiście jego zastosowanie jest niezbędne, by nieść pomoc osobie. A przecież ubezwłasnowolnienie całkowite nie może być remedium na problemy, które niesie za sobą podeszły wiek i państwo powinno najpierw stosować różne formy wsparcia dla osób, które tego potrzebują m.in. z zakresu pomocy społecznej” – mówi dr Dorota Pudzianowska, prawniczka HFPC.

„Sad Najwyższy będzie musiał rozstrzygnąć, czy sądy orzekające o ubezwłasnowolnieniu zobowiązane są do zbadania nie tylko kodeksowych podstaw do ubezwłasnowolnienia, ale też czy tak poważna ingerencja w prawa osoby z niepełnosprawnością jest proporcjonalna. SN określi, czy pozbawienie zdolności do czynności prawnych w przypadku Pani B. jest konieczne i niezbędne i czy zamiast tego nie można jej wesprzeć w inny sposób” – mówi radca prawny Piotr Golędzinowski z kancelarii Wardyński i Wspólnicy.

Międzynarodowy standard

„Przepisy o ubezwłasnowolnieniu powinny być intepretowane z uwzględnieniem Konwencji o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami. Zawiera ona kluczowe postanowienia o obowiązku poszanowania godności i podmiotowości osób z niepełnosprawnościami oraz ich prawa do niezależnego życia, autonomii oraz swobody podejmowania decyzji i wyborów” – wyjaśnia adwokat Łukasz Lasek z kancelarii Wardyński i Wspólnicy.

„Obecny kształt ubezwłasnowolnienia całkowitego nie odpowiada wymogom wynikającym z międzynarodowych standardów ochrony praw osób z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną. Ministerstwo Sprawiedliwości porzuciło prace legislacyjne nad reformą ubezwłasnowolnienia, tak więc to na sądach ciąży obowiązek stosowania tego środka w zgodzie z standardami wynikającymi z umów międzynarodowych a także Konstytucji RP” – mówi apl. adw. Jarosław Jagura, prawnik HFPC.

Sprawa jest objęta Programem Antydyskryminacyjnym Artykuł 32 HFPC.

 

 

02/01/2017
Sprawozdanie z działalności Programu "Artykuł 32" za 2016 r.


Zachęcamy do zapoznania się ze sprawozdaniem z działalności Programu Antydyskryminacyjnego "Artykuł 32" HFPC za 2016 r.

W 2016 r. podjęliśmy działania w ponad 60 różnych sprawach. Zaangażowaliśmy prawników pro bono do 14 nowych spraw, podejmowaliśmy działania interwencyjne w 13 sprawach i obserwowaliśmy 31 rozpraw sądowych. Składaliśmy też opinie przyjaciela sądu i działaliśmy jako organizacja społeczna w postępowaniach. Prowadziliśmy też działalność edukacyjną i badawczą, w ramach której przygotowane zostały dwie publikacje książkowe oraz przeprowadzone zostały szkolenia dla sędziów, prokuratorów i adwokatów w całej Polsce.

Sprawozdanie można znaleźć tutaj.

tytul sprawozd-1

 

 

27/12/2016
Wyrok w sprawie katechetki w ciąży zwolnionej z pracy


Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że w polskim systemie prawnym nie ma miejsca na pozbawianie ochrony nauczycielek katechezy w okresie ciąży. Zdaniem sądu przepisy Kodeksu pracy przewidujące ochronę kobiet w ciąży przed wypowiedzeniem mają zastosowanie nie tylko wobec nauczycielek, lecz również katechetek zatrudnionych zgodnie z przepisami Karty Nauczyciela.

Sylwia Z., klientka HFPC, pracowała jako nauczyciel mianowany i zatrudniona była na podstawie umowy o pracę. Oficjalnym powodem jej zwolnienia było cofnięcie przez biskupa diecezjalnego imiennego pisemnego skierowania do nauczania religii. Zdaniem szkoły, w której kobieta była zatrudniona, skutkowało to rozwiązaniem stosunku pracy w świetle przepisów Karty Nauczyciela. Zwolniona katechetka domagała się przywrócenia do pracy, żądała także m.in. zasądzenia odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Sąd Rejonowy uznał, że mianowanym nauczycielkom katechezy nie przysługuje w ogóle ochrona przed zwolnieniem w okresie ciąży, bo nie obowiązują ich te przepisy Kodeksu pracy, które zakazują wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę w okresie ciąży. Sąd I instancji stwierdził, że zastosowanie powinny mieć przepisy Karty Nauczyciela, które przewidują konieczność automatycznego rozwiązania umowy z katechetą, któremu biskup cofnął skierowanie.

W wyniku apelacji Sąd Okręgowy w Krakowie wyraził odmienny pogląd. Wskazał, że art. 177 § 1 k.p. zakazujący wypowiedzenia i rozwiązania umowy o pracę w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego obejmuje ochroną również katechetki. Dlatego w sytuacji pani Z. powinny być zastosowane przepisy przewidujące szczególną ochronę kobiet w ciąży.

Sąd uznał, że co do zasady przepisy prawa pracy dotyczące ochrony kobiet w okresie ciąży mają zastosowanie również do katechetek. Dodał jednak, że pani Sylwia Z. nie dopełniła przed początkiem roku szkolnego formalności i nie przedłużyła ważności skierowania do nauczania religii w swojej szkole. W ocenie sądu było to więc zawinioną przyczyną, która uzasadniała wypowiedzenie, niezależnie od późniejszego cofnięcia skierowania przez biskupa. Mimo szczególnej ochrony w takiej sytuacji przepisy pozwalają na rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownicy.

„Pomimo tego, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego ostatecznie jest niekorzystne dla Sylwii Z., to z uzasadnienia wyroku wynikają ważne wnioski dla przyszłej praktyki orzeczniczej w podobnych sprawach. Zdaniem Sądu Okręgowego pogląd wyrażony przez Sąd Rejonowy, że ochrona kobiet w ciąży nie dotyczy mianowanych nauczycielek katechezy był nieuprawniony” – mówi prawniczka dr Dorota Pudzianowska, która z ramienia HFPC prowadziła tę sprawę.

„Wyrok Sądu Okręgowego należy uznać za zadowalający w zakresie, w jakim sąd uznał, że w polskim systemie prawnym nie ma miejsca na pozbawianie ochrony w okresie ciąży szczególnej grupy kobiet – przyszłych matek, jakimi są nauczycielki katechezy. Przedstawiona przez nas argumentacja prawna okazała się skuteczna, jedynie szczególne okoliczności sprawy sprawiły, że sąd nie uwzględnił powództwa Sylwii Z. Nie zmienia to jednak faktu, że wyrok sądu II instancji może stać się w przyszłości ważnym narzędziem stosowanym w podobnych sprawach” – mówi adw. Marzanna Sobaniec, która na prośbę HFPC reprezentowała klientkę w tej sprawie.

Sprawa objęta była programem antydyskryminacyjnym Artykuł 32 HFPC, a Sylwię Z. na prośbę HFPC reprezentowali pełnomocnicy pro bono – adw. Marzanna Sobaniec i adw. Piotr Bobrowski.

 

 

15/12/2016
Opinia amicus curiae w sprawie o ubezwłasnowolnienie


HFPC złożyła opinię przyjaciela sądu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o ubezwłasnowolnienie całkowite mężczyzny z niepełnosprawnością psychiczną, który od 20 lat przebywa w DPS. Z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie wystąpił prokurator.

W opinii HFPC zwróciła uwagę na międzynarodowe i krajowe standardy ochrony praw osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi lub psychicznymi, w których podkreśla się obowiązek poszanowania autonomii i prawa do samostanowienia tych osób. W ocenie HFPC standardy te przemawiają za ograniczeniem, a nawet za wykluczeniem możliwości stosowania instytucji ubezwłasnowolnienia.

HFPC wskazała, że w przepisy dotyczące ubezwłasnowolnienia muszą być interpretowane w zgodzie z Konstytucją, Konwencją o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz Europejską konwencją praw człowieka.

 
« pierwszapoprzednia12345678910następnaostatnia »

Strona 1 z 148

Stworzone dzięki Joomla!. Designed by: joomla 1.5 templates mysql date Valid XHTML and CSS | Joomla SEF URLs by Artio.